Nie było, nie ma i prawdopodobnie nie będzie żadnych ekshumacji ofiar ukraińsko-niemieckiej zbrodni ludobójstwa w Hucie Pieniackiej
– Panie redaktorze, czy możemy skupić się na tym, że generalnie mamy przełom, mamy sukces? Przez wiele ostatnich miesięcy rozmawiamy ze stroną ukraińską, to były bardzo trudne rozmowy, tak? Najgorsze to, co moglibyśmy zrobić i media, czyli robić politykę, a także sensację, z tego, w jaki sposób będą odnajdowane szczątki Polaków. Ja się tutaj niczym nie zasłaniam. Po prostu chciałabym uszanować – pouczała Marta Cienkowska w styczniu 2025 dziennikarza Polsat Newa Wojciecha Dąbrowskiego dopytującego o zgodę Ukrainy na trzy, słownie: TRZY miejsca “ekshumacji” na Ukrainie. Jak wyjaśniła, utrzymywanie w tajemnicy lokalizacji było podyktowane chęcią ochrony tych miejsc przed “influencerami” i prowokatorami, którzy próbowaliby zakłócić prace i przekazywali nieprawdziwe informacje. Potem i tak sprawa się wydała.
– Ugły, Huta Pieniacka, potem prawdopodobnie znowu wrócimy do Puźnik, bo podejrzewamy, że tam może znajdować się druga zbiorowa mogiła. Na naszej liście są też kolejne miejscowości, ale z doświadczenia wiemy, że tak dużo w jednym roku nie uda nam się zrobić, więc będziemy działać po kolei. W sumie wniosków do rozpatrzenia czeka ponad dwadzieścia – opowiadała PAP Marta Cienkowska 25 listopada 2025, znowu dodając, że “mamy przełom w relacjach polsko-ukraińskich”. Jakoś jej umknęło, że wnioski od lat rozpatruje Ukraina.
Jak się okazało – nie było i nie ma żadnej zgody na ekshumacje. Ukraina wyraziła zgodę na prace poszukiwawcze. Zgoda ta polega zaś na odkryciu masowego grobu i jego zasypaniu. Polakom nie wolno ekshumować żadnych szczątków. W Hucie Pieniackiej, gdzie Ukraińcy wspólnie z Niemcami zamordowali co najmniej 850 Polaków, strona polska otrzymała na prace poszukiwawcze 10 dni. Niemcy po prostu zabijali, Ukraińcy Polaków bestialsko torturowali, np. siedemdziesięcioletniej Rozalii Sołtys rozpruli brzuch bagnetem, innej kobiecie zabili noworodka, rzucając nim o mur, zastrzelili rodzącą w kościele kobietę. W stodole rodziny Relichów zaryglowano ok. 40 osób, budynek odrutowano i oblano benzyną. Zamkniętych spalili żywcem. Wieś została przez Ukraińców i Niemców ograbiona i doszczętnie zniszczona. Na poszukiwanie ofiar tej masakry Ukraińcy dali stronie polskiej 10 dni. Udało się odkryć jedną zbiorową mogiłę, którą prowadzący prace musieli pokazać Ukraińcom i zasypać. Zgoda na ekshumację znajdujących się w niej szczątków może zostać wydana najwcześniej za rok. Albo za 10 lat. Albo za dwadzieścia, albo wcale. Albo wtedy, kiedy Ukraińcy sami wykopią i przeniosą w nieznane miejsce szczątki Polaków, żeby pokazać, że ofiar było mniej.
Tymczasem zachwycony działaniem strony ukraińskiej jest poseł KO Paweł Kowal. Zachwycony i dumny. – Jestem dumny, że byłem jedną z tych osób, które premier wyznaczył do tego, żeby ten proces uruchomić, i że ten proces dzisiaj jest na tyle zaawansowany, że nawet nie wszyscy wiedzą, ile tych różnych prac i przygotowań albo się zaczęło, albo się toczy, albo będzie realizowanych w przyszłości. Musimy zrobić wszystko, żeby ofiary, które uda się odnaleźć, znalazły godny pochówek. Mniej o tym mówić, a więcej działać – powiedział na antenie RMF FM. No to właśnie widać, jak to działanie wygląda – nie ma żadnego przełomu, ŻADNYCH EKSHUMACJI i nie wiadomo ani kiedy, ani czy w ogóle się odbędą. Teraz pozostaje poczekać, aż Ukraina ogłosi, że swoją zgodę na dalsze prace uzależnia od przekazania jej zmodernizowanych za pieniądze polskiego podatnika MIG-ów, albo że wobec odebrania Zełenskiemu Orderu Orła Białego żadnych prac ekshumacyjnych nie będzie. Wtedy będzie to wielka zasługa Pawła Kowala.
